Kort antwoord
Wat moet u nu weten?
Beoordeel vóór de eerste dienst en daarna periodiek hoe de samenwerking feitelijk werkt. Als de apotheek bepaalt wanneer, waar, hoeveel en met wie iemand werkt, dezelfde instructies geeft als aan werknemers en de opdrachtnemer weinig commercieel risico loopt, zijn dat aanwijzingen voor loondienst. Een BIG-registratie, KvK-inschrijving, factuur of modelovereenkomst beslist dit niet op zichzelf. Sinds 1 januari 2026 kan de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid ook vergrijpboetes opleggen; in 2026 worden nog geen verzuimboetes opgelegd.
Voor wie: Apotheekeigenaren, beherend apothekers, apotheekmanagers, planners en HR- of salarisverantwoordelijken die zelfstandigen inhuren.
De normale handhaving geldt ook in 2026
Het handhavingsmoratorium voor arbeidsrelaties is op 1 januari 2025 beëindigd. Stelt de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vast, dan kan zij direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. De Belastingdienst kan daarbij in beginsel teruggaan tot 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van een eerdere aanwijzing kan een langere periode aan de orde zijn.
In 2025 gold nog een tijdelijke beperking voor verzuim- en vergrijpboetes. Vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst volgens haar actuele handhavingsinformatie wel vergrijpboetes opleggen. In 2026 legt zij nog geen verzuimboetes op. Dat onderscheid verandert niets aan de verplichting om de arbeidsrelatie vooraf correct te beoordelen en loonheffingen af te dragen wanneer feitelijk sprake is van loondienst.
Het kabinet maakte op 6 maart 2026 bekend dat het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel Vbar wordt geschrapt en dat aan een Zelfstandigenwet wordt gewerkt. De bestaande handhaving op schijnzelfstandigheid blijft volgens dat kabinetsbericht doorgaan. Voor een actuele inhuurkeuze blijft het bestaande afwegingskader daarom leidend; een aangekondigde toekomstige wet is nog geen geldende beoordelingsregel.
Niet het contract, maar alle feiten samen zijn bepalend
De Belastingdienst noemt drie kenmerken van loondienst: de mogelijkheid van werkgeversgezag, de verplichting om persoonlijke arbeid te leveren en beloning voor die arbeid. De uiteindelijke beoordeling vraagt vervolgens om alle feiten en omstandigheden in samenhang.
Daarbij gaat het onder meer om de aard en duur van het werk, de manier waarop werkzaamheden en werktijden worden bepaald, de inbedding in de organisatie, persoonlijke uitvoering, de wijze waarop afspraken en beloning tot stand komen, commercieel risico en zichtbaar ondernemerschap. Geen enkel los vinkje geeft daarom zekerheid.
- Een KvK-inschrijving bewijst niet dat deze specifieke opdracht buiten loondienst wordt uitgevoerd.
- Een hoog uurtarief kan meewegen, maar is niet zelfstandig beslissend.
- Meerdere opdrachtgevers wijzen op ondernemerschap, maar herstellen niet automatisch een gezagsverhouding binnen deze opdracht.
- De feitelijke uitvoering moet blijven aansluiten op wat opdrachtgever en opdrachtnemer hebben afgesproken.
Vaste apotheekdiensten verdienen een scherpe toets
Een zelfstandige die een duidelijk afgebakende opdracht uitvoert en zelf verantwoordelijkheid draagt voor aanpak, resultaat en ondernemersrisico kan buiten loondienst werken. Het risico op een kwalificatie als loondienst neemt toe wanneer iemand gedurende langere tijd gewone diensten in het rooster invult, hetzelfde werk doet als werknemers en in de dagelijkse aansturing nauwelijks van hen verschilt.
Stel daarom concrete vragen. Bepaalt de apotheek de dagen, uren, werkplek en teamsamenstelling? Kan de manager dezelfde aanwijzingen geven als aan werknemers? Moet de persoon het werk zelf uitvoeren en afwezigheid laten goedkeuren? Is betaling vooral gekoppeld aan aanwezige uren, zonder reëel financieel risico bij de opdracht? Meerdere bevestigende antwoorden vragen om een zwaardere beoordeling.
Dat de apotheek aan wettelijke, farmaceutische en kwaliteitsnormen moet voldoen, maakt een opdrachtnemer niet automatisch werknemer. Omgekeerd bewijst vakinhoudelijke autonomie niet dat iemand ondernemer is. De organisatorische relatie en het ondernemerschap blijven afzonderlijk relevante onderdelen van het totaalbeeld.
Een modelovereenkomst biedt alleen steun als de praktijk klopt
De Belastingdienst beoordeelt sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten kunnen nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt, maar alleen wanneer zij passen bij de opdracht en partijen daadwerkelijk volgens de bepalingen werken.
Een modelovereenkomst kan een opdracht die alle kenmerken van loondienst heeft niet alsnog zelfstandig maken. De Belastingdienst geeft als voorbeeld dat vaste werkdagen, werken in een team onder een manager, inhoudelijke beoordeling door die manager en toestemming voor afwezigheid een overeenkomst zonder werkgeversgezag kunnen ondergraven.
De kwalificatie van de arbeidsrelatie staat los van beroepskwalificaties
Voor iedere ingezette professional moet de apotheek de passende titel, opleiding, registratie en actuele bekwaamheid controleren. Voor een apotheker hoort daar waar van toepassing een controle in het BIG-register bij. Die beroepscontrole beantwoordt echter een andere vraag dan de fiscale en arbeidsrechtelijke kwalificatie van de samenwerking.
Leg de twee controles daarom niet in één algemeen document vast. Het kwalificatiedossier toont of iemand het werk beroepsmatig mag en kan uitvoeren. De beoordeling van de arbeidsrelatie toont waarom de gekozen contractvorm past bij de feitelijke samenwerking.
Maak de beoordeling herhaalbaar
Beschrijf vóór de start de concrete opdracht, het beoogde resultaat, de verwachte duur, wie werkwijze en werktijden bepaalt, hoe vervanging werkt, welk risico de opdrachtnemer draagt en welke ondernemerskenmerken relevant zijn. Gebruik bij twijfel de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie en laat een fiscaal of arbeidsrechtelijk deskundige naar de volledige situatie kijken.
Herhaal de beoordeling zodra de opdracht wordt verlengd of de praktijk verandert. Een tijdelijke, afgebakende opdracht kan geleidelijk veranderen in structurele roosterinvulling. Noteer daarom niet alleen de conclusie, maar ook de feiten waarop die conclusie berust, de controledatum en de verantwoordelijke binnen de apotheek.
Herstel de contractvorm als de praktijk op loondienst wijst
Blijkt uit de gezamenlijke beoordeling dat de opdracht feitelijk in loondienst wordt uitgevoerd, behandel de factuurconstructie dan niet als oplossing. Bespreek met salarisadministratie en deskundige vanaf welk moment de persoon in de loonadministratie moet worden opgenomen en welke correcties nodig zijn.
Kijk tegelijk naar het personeelsprobleem achter de inhuur. Voor terugkerende roosterbehoefte kunnen een arbeidsovereenkomst, tijdelijke uitbreiding, oproepconstructie, flexpool of detachering beter aansluiten. Welke vorm passend is, hangt af van de feitelijke behoefte en de geldende arbeidsrechtelijke en cao-regels.
Praktische controle
Checklist voor de werkgever
- Omschrijf de opdracht en het resultaat vóór de eerste inzet.
- Beoordeel gezag, persoonlijke arbeid en beloning in samenhang.
- Leg vast wie werktijden, werkplek, samenwerking en werkwijze bepaalt.
- Vergelijk de dagelijkse positie van de zzp'er met die van werknemers in hetzelfde team.
- Controleer commercieel risico en zichtbaar ondernemerschap binnen deze opdracht.
- Behandel diploma- en BIG-controle als een aparte beroepskwalificatiecheck.
- Controleer of een gebruikte modelovereenkomst werkelijk past bij de uitvoering.
- Herhaal de beoordeling bij verlenging, andere taken of structurele roosterinzet.
- Schakel bij twijfel de Webmodule en een fiscaal of arbeidsrechtelijk deskundige in.
Reikwijdte
De kwalificatie van een arbeidsrelatie hangt af van alle concrete feiten en kan fiscale, arbeidsrechtelijke, pensioen- en cao-gevolgen hebben. Dit artikel geeft een algemeen beoordelingskader en vervangt geen advies over een individuele opdracht.
Primaire bronnen
Gebruikte bronnen
- Arbeidsrelaties en handhaving door de BelastingdienstBelastingdienst · gecontroleerd 12 augustus 2026
- Wanneer is sprake van loondienst?Belastingdienst · gecontroleerd 12 augustus 2026
- Kan ik voor elke opdracht een modelovereenkomst gebruiken?Belastingdienst · gecontroleerd 12 augustus 2026
- Beoordeel samen uw arbeidsrelatieBelastingdienst · gecontroleerd 12 augustus 2026
- Kabinet kiest voor meer rust en duidelijkheid voor zzp'ers en opdrachtgeversRijksoverheid · gecontroleerd 12 augustus 2026